Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Anasayfa - Gündem - Devalüasyon Olur mu? Doların Artışına Önlem


Doların Artışına Önlem
Devalüasyon 2018 Yılında Olur Mu? Doların Artışına Önlem

Devalüasyon Olur mu? Doların Artışına Önlem

Son günlerde gündemimize bomba gibi düşen konu bildiğimiz üzere dolardaki artıştır. Bu artışın pek çok sebebi vardır. Bu nedenle olayı tek bir sebep zemininde değerlendirmek doğru olmayacaktır. Ancak sebep her ne olursa olsun dolardaki artış, bu para birimi ile münasebetimizden dolayı ülke olarak bizi de etkilemektedir. Yorum yapabilmek için öncelikle devalüasyon gibi iktisadi terimlerin ne anlama geldiğini bilmeliyiz. Kurdaki artış vatandaşın alım gücünü zorluyor, Türk para birinin değerini düşürüyor ve zedeliyor. Olayın vahametini anlamak adına şu örneği vermek yerinde olacaktır. Ülkemizdeki asgari ücret şu an  tam olarak 250 dolar ediyor. Sebep sonuç ilişkisi kurarak dolardaki artışın sebeplerini, ülkede devalüasyon olup olmayacağını ve konu ile ilgili alınabilecek önlemleri anlatmaya çalışacağız.

Devalüasyon Nedir?

Devalüasyon milli para biriminizin dünyada geçerli diğer para birimleri tarafından değer kaybetmesi anlamına gelir. Tersi revalüasyondur. Yani özetle paranızın beş para etmemesi durumu olarak tabir edilebilir. Ancak ülkenin selameti açısından bu yola başvurulduğu görülmüştür. Dış ticaret konusunda bir açık yaşanıyor ise ülkede devalüasyon uygulamasına gidilerek bu açık kapatılmaya çalışılır. Döviz karşısında milli para biriminin değer kaybetmesinin pek çok sonucu vardır. Bunlardan bazıları;

devalüasyon-nedir
Devalüasyon milli para biriminizin başka ülke para birimleri karşısında değer kaybetmesi durumudur.
  • Az ithalat yapılarak açık kapatılmaya çalışılır.
  • Ülkedeki satın alma gücü azalır. 
  • İthalat azalırken ihracatta artırıma gidilir.
  • Dış ticaret açığının etkileri azaltılmaya çalışılır.
  • Ülkenin milli gelirinin artırılması hedeflenir. İhracatın artırılmasının sebebi budur.
  • İhraç edilecek olan malların talebi karşılıyor olması gerekir.

Tabi tüm bu sonuçların etkili olabilmesi için diğer ülkelerden herhangi bir hamle yapılmıyor olması gerekir. Karşı devalüasyon yapılırsa amaca ulaşılamaz. Enflasyon da takip edilmelidir. Devalüasyon uygulamasına gidilmesinin tek sebebi para biriminizin değer kaybetmesi değildir. İhracat oranlarını artırmak isteyen bir ülke devalüasyon uygulayabilir. Enflasyona müdahale edilemediği durumlarda İMF tarafından yapılan uyarılar ile yine devalüasyona gidilebilir.

Ülkemizde daha önce çok kez devalüasyon uygulaması yapılmıştır. Burada belirleyici etken genel olarak Amerikan Doları olmuştur.

devalüasyon-tarihi
Ülkemizde 9 kez devalüasyon uygulaması yapılmıştır.

7 Eylül 1946’da  yüzde 54,3 oranında,
4 Ağustos 1958’de yüzde 68,9 oranında,
10 Ağustos 1970’te yüzde 40 oranında,
21 Eylül 1977’de yüzde 9,1 oranında,
1 Mart 1978’de yüzde 23 oranında,
10 Haziran 1979’da yüzde 43,7 oranında,
24 Ocak 1980’de yüzde 32,7 oranında,
5 Nisan 1994′ te yüzde 51 oranında,
22 Şubat 2001’de yüzde 28,4 oranında, devalüasyon uygulaması yapılmıştır.

Kriz Olur Mu?

Bazı kesimler Türkiye’ de bir krizin olacağını dile getiriyor. Üstelik bu krizin geçmiş yılların kalıntıları olduğu konuşuluyor. Döviz kurunun sürekli artması, ülkedeki alım gücünü de zorluyor. Krizin öncelikle inşaat firmalarını etkileyeceği söyleniyor. Halk nezdinde günlük hayata fiyatlar nezdinde yansıyan olaylar, ülke genelinde enflasyon ve işsizlik verilerine bakılarak daha iyi ifade edilebilir. Ne yazık ki ülkemiz dışa bağımlı bir ülke. Sıcak para ve yabancı sermayeye büyük oranlarda bağımlılık yaşadığımız şu dönemde ülke ekonomimiz de hassas bir hal aldı. Kredi kartı oranlarının ve kredi alımlarının da arttığı göz önünde bulundurulursa ekonomistler Türkiye’nin tıpkı 2002‘ deki gibi bir hal alacağından dem vuruyorlar. Ancak hükumet kanadından gelen açıklamalara göre finansal saldırıların geçeceği ve bu durum atlatıldıktan sonra gerekli yaptırımların devreye konulacağı belirtiliyor. Konu ile ilgili Merkez Bankası da bir takım önlemler almış durumda. Ekonomistlerin bu yorumlarına rağmen işin bir de siyasi ayağı var. Erdoğan, ekonomi tetikçilerine teslim olunamayacağını söylüyor. Ekonomik sebepler bir yana, kur artışının sebebini tamamen Papa Brunson‘un tutuklanmasına bağlayanlar da var. Bu konuya da açıklık getirmek gerekiyor.

değer-kaybeden-para-cinsleri
Yılbaşından itibaren değer kaybeden para cinsleri

Bu oranlar yılbaşından itibaren TL para cinsinin yaşadığı değer kaybını göstermektedir. Yılbaşında 1 Dolar 3.76 TL etmekteydi. Bu günkü seviyeye baktığımızda doların seyrinin ne kadar vahim olduğu anlaşılmaktadır.

Papaz Brunson Davası ve Dolara Etkileri

Papaz Brunson 2016 yılı Ekim ayında eşi ile birlikte ifadelerinin alınması için emniyete çağırılmıştı. Ancak FETO/PDY olayları sebebi ile şüpheli durumda görülerek içeri alındı. Eşi ise on üç gün sonra serbest bırakıldı. İzmir Cezaevinde olduğu sırada Türkiye Cumhuriyeti hükumetine son vermeye teşebbüs, TBMM’ yi ortadan kaldırmaya teşebbüs, anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs gibi suçlardan hakkında tutuklama kararı verilmişti. Hakkındaki suçlamaları kabul etmeyen Brunson tahliye talebinde bulundu ancak talebi kabul görmedi. Brunson hakkında hem PKK hem de Gülen terör örgütlerine çalıştığı yönünde suçlamalar bulunmaktadır. Gizli kalması gereken devlet bilgilerini sızdırdığı gerekçesi ile hakkında yirmi yıl hapis istemi bulunmaktadır. Ayrıca Brunson’ un terör örgütü üyesi pek çok kişi ile görüşme yaptığı da elde edilen bulgular arasındadır. Papaz’ ın evinde yapılan incelemede örgütler ile ilgili dijital ortamda olan pek çok bulguya rastlanmıştır. Türkiye’deki Gezi Parkı eylemlerine destek verdiğinin altı çiziliyor. Ancak Papaz ve avukatı tüm bu iddiaları reddediyor ve ortada suç olarak kabul edilecek yasa dışı herhangi bir olayın olmadığı ifade ediyorlar. Papa şu an sağlık sorunları nedeni ile ev hapsinde tutuluyor.



brunson-davası
Andrew Brunson piyon niteliği taşımaktadır.

ABD Başkan Yardımcısı Pence, din özgürlüğü adı altında düzenlenen konferansta Andrew Brunson’un salıverilmemesi halinde ABD’nin Türkiye’ye ciddi yaptırımlar uygulayacağını söylemişti. Hatta olayın sonuçlarına katlanırsınız şeklinde tehditkar söylemleri de olmuştu. Bu olayın üzerinden yalnızca 60 gün geçti. Dolardaki yükseliş akıllara Pence’ in sözlerini getirdi. ABD hükumeti her ne kadar Papaz’ın serbest bırakılması gerektiğini düşünüyorsa da hükumetin bu konuda tek bir çözüm yolu var; Papaz ile FETÖ/PYD liderinin değiş tokuş yapılması. İngiltere’ deki dergilerden olan The Economist’ e göre ise Brunson iki ülke arasında piyon görevi görüyor. ABD yetkilerinden gelen açıklamaya göre ise ABD- Türkiye ilişkilerinin düzelmesi tamamen Brunson’ un eve dönüşüne bağlanıyor. 

trump-tweet
ABD 45.başkanı Donald Trump’ un Adrew Brunson’un serbest bırakılması ile ilgili paylaştığı tweet

Geçtiğimiz hafta bir Türk heyeti ABD’ye gitti. Görüşmeler sonrası Dış İşleri Bakanlığı tarafından görüşme yapılacağı söylemi üzerine dolar 5,10 seviyelerini inmişti. Ancak heyetin Türkiye’ ye geri dönmesi üzerine bu günkü dolar fiyatına bakıldığında hiçbir somut sonucun elde edilemediği barizdir. 13 Ağustos 2018 itibari ile 1 dolar 6,9205589  Türk Lirası tutarındadır. ABD’ nin uygulamaları sadece kuru artırmak yönünde değil, aynı zamanda çelik ve alüminyuma yönelik vergilerin de iki katına çıkarılması da söz konusudur.

trump-tl-tweeti
Trump’ ın ülkemiz ile ilişkilerini yorumladığı paylaşımı

Türk Lirasının haftalık kaybı %27 seviyelerine ulaştı. Merkez Bankası dolar için gerekli önlemleri almaya başladı.

Merkez Bankasının Dolar Karşısındaki Kararları

Merkez Bankası 13 Ağustos 2018 tarihi itibari ile yaptığı açıklamada bankaların ihtiyaç duydukları tüm finansal kaynağı karşılayacaklarını belirtti. Ülkedeki finansal anlamda olan istikrarın sağlanması amacı ile Merkez Bankası elindeki tüm imkanları sunacağını ifade etti. Konu ile ilgili birçok önlem hazırlandığının açıklaması yapıldı. Bu sayede piyasa konusunda endişe yaşayanlara da bir güven verilmiş olacağı söz konusudur.

Ancak Türk milleti zor dönemlerden bile mizah ile sıyrılmayı bilmiştir.

twitter

Merkez Bankasının Aldığı Tedbirler

Yapılan açıklamaya göre ülke ekonomisindeki istikrarın devam etmesi amacı ile aşağıdaki önlemler alınmıştır. Ancak gerekli görülmesi halinde bu önlemler dışında farklı yaptırımların uygulanabileceği de belirtilmiştir. Merkez Bankasının döviz kurundaki artış karşısında aldığı önlemler;

  • Bankalara ihtiyaç duydukları Türk Lirası likidite (Paraya çevrilecek varlıklar/ Likiditesi en yüksek olan varlık cinsi paradır.) sağlanacaktır.
  • Döviz depo imkanı sağlandı. TL için finansal kuruluşların kullanabileceği depo limitlerini 7,2 milyar eurodan 20 milyar euroya çıkardığını duyurdu.
  • Finansal kuruluşların teminatlarının indirilmiş değerlerinde 3,8 milyarlık Türk Lirası cinsinde artış olması beklenmektedir.
  • Fon gereksinimi olan zamanlarda vadenin 6-10 gün olması durumunda birden fazla repo(değerli kağıt satma işlemi) ihalesi yapılabilecektir.
  • 3 ay vadeli olarak repo ve depo satışının yapılacağı ihale açma durumu mümkün kılınmıştır.
dolar
T.C. Merkez Bankası tarafından dolar kurunda yaşanan artış ile ilgili birçok tedbir alınmıştır.
  • Repo işlemi yerine aynı vade ve faiz oranları ile birlikte depo işlemi uygulanabilecektir.
  • Bankaların normal koşullarda 1 hafta depo vadesinden yararlanırlar. Ancak düzenleme ile bir haftaya ek olarak 1 ay vade imkanı tanınmıştır.
  • Merkez Bankasından efektif (Hemen kullanılacak olan nakit demektir.) temin etmek mümkündür.
  • Bankalar döviz deposu olarak elli milyar dolarlık limitlerini artırabilecektir.
  • Piyasa istikrarının bozulmaması için her türlü önlem alınacaktır.
  • Karşılık oranlarında da değişikliğe gidilmiştir.
  • TL karşılık oranlarında 250 baz puan indirimi olmuştur.
Yabancı Para Diğer YükümlülüklerMevcut Karşılık OranlarıDüzenleme İle Değişen Karşılık Oranları
1 yıla kadar% 24% 20
2 yıla kadar% 19% 15
3 yıla kadar% 14% 10

Bu hamleler ile ülkemizde 12 milyarlık likidite elde edilmiştir. Ancak ülke ekonomisinin düzelmesi adına Papaz’ ın salıverilmesini düşüneneler de yok değildir. Bu durum ise ülkedeki adaletin sorgulanması manasına gelir. Hükumet tüm söylemlere rağmen Papaz’ ın serbest bırakılmasının mümkün olmadığının altını çizmektedir.

dolar
Son güncel dolar fiyatı

Dolar bazında ticaret ve inşaat yapan şirketlerin münasebeti bu para birimi ile her ne kadar fazla ise de bu sivil halka fiyat artışı olarak yansımaktadır. Bu durumun bertaraf edilmesinin Merkez Bankasının önlemleri ile mümkün olup olmayacağını zaman gösterecektir. Sonumuz hayrolsun inşallah.



1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (4 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...

Hakkında Nekonomi Yazarı

Şiir yazmak için, dünyayı anlamak gerekir. Görmek, dokunmak ve duymak duyu organlarımızın yaptığı işler iken, hayatı okuyup yazıya dökmek ruh gerektirir. Bunları yapabilmek ne güzel işler, gördüklerini açıklayamayan zaatların kopyalama yetenekleri ruh hastalığından ibaret.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir